Skip to main content
Gebelikte ilaç kullanabilir miyim?

Gebelikte ilaç kullanabilir miyim?

Bizim toplumumuzda çok güzel bir uygulama vardır ve gebelik fark edilir edilmez ilaç kullanımına çok dikkat edilir. Ama burada yanlış olan gebelikte ilaç kullanılamayacağı düşüncesiyle düzenli olarak kullanması gereken tiroid ilaçları gibi ilaçları hiç doktora danışmadan bırakmaktır. İşte bu durumda bebeğe zarar vermesin diye yapılan şey, tam tersi bebeğin sağlığında çok ciddi sorunlar oluşturabilir.

Gebelik de anne adayında ilaç gerektirebilecek bir dönemdir. Anne adayı, önceden bir hastalığı sebebiyle düzenli ilaç kullanıyor olabilir (örneğin, FMF için kolşisin) ya da herhangi bir şekilde, gebeliğin herhangi bir zamanında hastalanabilir (örneğin; idrar yolu enfeksiyonu). Bazen de vücudun değişen fizyolojisi nedeniyle normal olan bazı gebeliğe özel sıkıntılar (kabızlık, reflü gibi) çok şiddetli bir hal alıp, hafifletici önlemler yetersiz kalabilir. Bu durumlarda gebe olduğu için annenin bu rahatsızlıklara katlanmasını beklemeyiz. Sadece ilacı tekrar değerlendirir, anneye, bebeğe veya gebelik seyrine bir zararı olup olmadığına bakar, gerekirse dozu değiştirir ya da gebelikte kullanılabilecek ilaç grubuyla değiştiririz. 

En ideali gebelik döneminde kullanılacak tüm ilaçların doktor kontrolünde kullanılması, besin takviyesi bile olsa aldığınız tüm ilaçlardan doktorunuzun haberdar olmasıdır.

Gebe olduğunuzu fark etmeden, henüz adetiniz gecikmeden aldığınız ilaçlar, “Ya hep ya hiç” kuralına tabidir yani gebelik devam ediyorsa bebeğin etkilemediğini düşünürüz. 

Henüz adet gecikmeden, ilk 3 ayın sonuna kadarki dönem ise bebeğin organ gelişim dönemi olduğu için özellikle arada kalınan ve kesin gerekli olmayan ilaçlarda doktorunuz, ilk 3 ayın bitmesini bekleyebilir. 

İlaç veya anne karnında bebeğe zararı olup olmadığı araştırılan diğer maddelerde şöyle bir çalışma engeli vardır. İlaç kullanıma girmeden önce tüm bilimsel kontrollü çalışmaları şu şekilde yapılır. Örneğin bir ilacın anne karnındaki bebeğe zararı olup olmadığını araştırıyoruz. Bu çalışmaların en ideali, aynı yaş grubunda, aynı fiziksel özelliklerde, mümkün olan tüm şartlarda benzer özellikteki bir grup anne adayına bu ilacı verip, diğer gruba vermeyerek bebeklerdeki etkisini incelemektir. Ancak bilmediğimiz bir maddeyi etik olarak insan üzerinde deneme amaçlı kullanamayacağımız için (kök hücre ve doku kültürleriyle bu engel aşılacak) bu tarz kontrollü, ileriye dönük çalışmalar yapılamaz. O nedenle ya hayvan deneyleri yapılır ya da gebe olduğunu bilmeden aynı ilacı kullanmış ve gebeliğini devam ettiren gebeler geriye dönük kayıt altına alınarak hem kısa (gebelik ve doğuma kadar) hem uzun dönem (doğan bebekler okul çağına ve daha ileri yaşlara gelene kadar) sonuçlarına bakılır.

Bu nedenle gebelikte ilaç kullanımı kararında elimizdeki kısıtlı çalışma verileriyle ilaçları fayda-zarar oranına göre 4 gruba ayırdığımız çok eski olan FDA sınıflamasını kullanırız. İlacın prospektüsünden hangi kategoriye girdiği bilgisine ulaşabilirsiniz. Bu sınıflama tedirgin edici sonuçlar doğurabilir ama unutmayalım ki  ilacın gebeliğin hangi döneminde kullanıldığını, ilacın dozunu, uygulama yolunu ve çalışma güncellemelerini içermez.

 

Kategori A ilaçlar

İnsanlar üzerinde yapılan yeterli, iyi kontrollü çalışmalarda, bebeğe bir zararı olduğu gösterilememiş ilaçlardır. Gebelikte rahatlıkla kullanılabilir. Örneğin; vitamin ve demir ilaçları…

Kategori B ilaçlar

Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda, bebeğe bir zararı olduğu gösterilememiş ilaçlardır. Ancak insanlar üzerinde yapılmış yeterli, iyi kontrollü çalışmalar yoktur. Gebelikte kullanılabilir. Örneğin; bazı antibiyotik grupları

Kategori C ilaçlar

Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda, bebek üzerinde yan etkileri olduğu gösterilmiştir. Ancak insanlar üzerinde yapılmış yeterli, iyi kontrollü çalışmalar yoktur. İlacın annede beklenen faydası, olası bebek üzerine olumsuz etkisinden fazlaysa kullanılabilir. Fayda-zarar oranına göre karar verilir.  Örneğin; bazı antibiyotik grupları

Kategori D ilaçlar

İnsanlar üzerinde yapılan çalışmalar ve geriye dönük vaka bildirimlerinde bebeğe olumsuz etkisine dair kanıt vardır ancak anenin yaşamını tehdit edebilecek durumlarda kontrollü olarak kullanılabilir. Hayati bir durum olmadıkça gebelikte kullanılmazlar. Örneğin; bazı epilepsi ilaçları

Kategori X ilaçlar

Hem insan hem hayvan çalışmalarında bebeğe olan zararı son derece fazladır. Gebelikte asla kullanılmamalıdır. Örneğin; bazı sivilce ilaçları

Related Posts

Canım meleğim…

Bir melek daha geldi... Bugün pazar değil miydi yahu, hastane hastane, kıtalar arası geziyorum, eski...

Op. Dr. Banu Çiftçi – Facebook Live Yayını 27.07.2016

CNN İnsanlık Hali